De katten van Istanbul
ESTHER WINK
Ze zijn met veel en ze zijn overal: de katten van Istanbul domineren al eeuwenlang het straatbeeld van deze Turkse metropool. Je vindt ze in alle kleuren, rassen en karakters. Gelukkig worden ze liefdevol verzorgd door de bewoners van deze stad. En dat is te zien: overal staan etensbakjes en kattenhuisjes, en de Turken laten trots hun eigen geadopteerde kat aan je zien.
Sommigen zijn niet gewend om geaaid te worden, anderen komen direct bij je op schoot liggen in een café of met je spelen. Houd je van katten? Dan is Istanbul de perfecte stedentrip bestemming.
Istanbul als stedentrip
Deze gigantische stad waar Azië en Europa samenkomen is een heerlijke bestemming voor een korte stedentrip. Ondanks dat het een miljoenenstad is, heerst er een relaxte en ongehaaste sfeer. Naast vele indrukwekkende bezienswaardigheden zoals de Blue Mosque en Hagia Sophia, kun je hier ook oneindig winkelen in de bazaars en heerlijk Turks eten in de gezellige straten.
Wij pakken een week in Istanbul en proeven de sfeer in onder andere de leuke wijken Galata, Cihangir, Karaköy en Balat. Maar wie hier echt de show stelen zijn de katten. Kattencafés zijn niet nodig, de stad zelf is één groot openlucht kattenparadijs.
Er zijn naar schatting honderdduizenden tot meer dan een miljoen straatkatten, die vrij door de wijken zwerven en door de gemeenschap worden verzorgd. Deze bijzondere band gaat eeuwen terug. In de Ottomaanse tijd werden katten al gewaardeerd om hun rol in het beschermen van huizen, markten en moskeeën tegen ratten en slangen. Maar ook religieuze tradities spelen een rol: in de islam worden katten gezien als schone dieren die respect verdienen.
De katten zijn uitgegroeid tot een symbool van de stad. Ze liggen te slapen in boekwinkels, wandelen door moskeeën, zitten op stoelen in cafés en worden door bewoners gezien als volwaardige buurtgenoten. Sommige katten zijn zelfs beroemdheden geworden, zoals de iconische Tombili, die wereldwijde bekendheid kreeg door haar relaxte pose op een stoepje. Veel locals zeggen dat de katten de ziel van de stad vertegenwoordigen: onafhankelijk, vriendelijk en altijd aanwezig.
Een bijzonder fenomeen is dat katten ook vrij toegang hebben tot moskeeën. Ze liggen soms te slapen in een hoekje of lopen tussen de bezoekers door. Dit wordt niet alleen getolereerd, maar vaak zelfs gekoesterd. Het past bij de eeuwenoude traditie van gastvrijheid en respect voor dieren.
De zorg voor de katten is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Overal zie je geïmproviseerde kattenhuisjes, waterbakjes en voerplekken. Veel bewoners zetten dagelijks eten buiten, en sommige winkeliers hebben zelfs een vaste winkelkat.
Wil je meer weten over de katten van Istanbul? De prachtige documentaire Kedi volgt zeven straatkatten en laat zien hoe diep de band tussen mens en dier in deze stad gaat. De film wordt wereldwijd geprezen en geeft een inkijkje in het dagelijks leven van zowel de katten als de bewoners.
Wat kun je zelf doen om de katten te helpen?
De katten van Istanbul zijn geen zwerfdieren in de klassieke zin, maar community cats: ze horen bij de buurt, worden door bewoners verzorgd en leven vrij. Als bezoeker kun je op een respectvolle en zinvolle manier bijdragen aan hun welzijn.
- Geef aandacht, maar op hun voorwaarden
Veel katten vinden het heerlijk om even geaaid te worden of simpelweg dat je rustig bij ze komt zitten. Anderen zijn schuw en willen alleen op afstand bekeken worden. Laat de kat altijd het contact beginnen. - Voer verstandig en vermijd goedkope brokjes met tarwe
Vaak krijgen katten een handje goedkope brokjes gevoerd, maar dat is niet goed voor ze. Er zijn in Istanbul helaas veel katten met overgewicht of tumoren. Kies dus liever voor natvoer (beter voor hydratatie en nieren), kwalitatief droogvoer zonder tarwe of vulmiddelen, of een klein beetje gekookte kip of vis zonder kruiden. Zet het op een rustige plek zodat katten niet hoeven te vechten om eten. - Zorg voor schoon water
Vooral in de warme maanden is water belangrijker dan voer. Een simpel bakje met vers water kan een enorm verschil maken. - Respecteer hun vrijheid
De meeste katten hebben een vaste buurt, vaste mensen die hen voeren en een eigen territorium. Probeer ze niet op te pakken of mee te nemen. Dit veroorzaakt stress en kan hun sociale structuur verstoren. - Help met hygiëne rond voerplekken
Zie je een plek met lege blikjes of rommel? Even opruimen helpt de buurt en voorkomt dat bewoners voerplekken verwijderen omdat het er rommelig uit ziet. - Steun een stichting met een donatie
Dit is één van de meest impactvolle dingen die je kunt doen. Donaties worden gebruikt voor:- sterilisatieprogramma’s (de beste manier om het aantal straatkatten gezond te houden)
- betalen van dierenartsrekeningen
- medicatie en behandelingen
- noodopvang voor zieke of gewonde katten.
Veel kleine lokale organisaties draaien volledig op vrijwilligers en hebben geen structurele financiering.
- Koop bij cafés en winkels die katten verzorgen
Veel ondernemers zorgen dagelijks voor hun katten. Door hier iets te gaan drinken, eten of te kopen, steun je indirect ook de dieren. - Meld zieke of gewonde katten
De gemeente Istanbul heeft dierenartsen in dienst die straatdieren gratis behandelen. Bewoners doen dit vaak al, maar als toerist kun je ook iemand in de buurt vragen om te helpen melden.
