Camino in Nederland
MINKE WINK
De meeste mensen starten hun tocht naar Santiago de Compostella ergens in Frankrijk of Spanje. Wij niet. Onze pelgrimstocht begint voor de voordeur in IJlst, een klein stadje in Friesland. Gewoon onze rugzak om, deur achter ons dichttrekken en gaan. Het idee dat we vanaf hier écht helemaal naar Santiago gaan lopen, voelt die eerste kilometers nog behoorlijk onwerkelijk. Maar zoals bij elke Camino begint de weg precies waar we de eerste stap zetten.
De eerste weken wandelen we in Nederland, van Friesland naar de Belgische grens in Brabant. We pakken eerst de kortste route naar Zwolle. Vanaf daar volgen we de route zoals deze is uitgestippeld door Het Nederlands Genootschap van Sint Jacob en lopen we over het Hanzestedenpad naar Deventer, Zutphen en Doesburg. Daarna lopen we verder via Nijmegen en Den Bosch naar de pleisterplaats Vessem. Vanaf hier steken we de grens over naar België en volgen we de Via Monastica naar Frankrijk.
We ontdekken dat de camino in Nederland verrassend veelzijdig is. Niet alleen qua natuur en route, maar vooral door de mensen die we onderweg ontmoeten. Van vrienden die ons opvangen met een warm bed en ontbijt, tot vreemden die hun huis voor ons openstellen en plek voor ons maken aan de eettafel. De gastvrijheid op Nederlandse bodem verrast ons. Het is werkelijk hartverwarmend.
In deze blog deel ik mijn ervaringen en onze etappes in Nederland. Ook deel ik de plekken waar we overnachten. Omdat we met een tent en kampeerspullen lopen, zijn dit afwisselend kampeerplekken en andere slaapplekken zoals een herberg, hotel of een ander adres.
Dag 1: IJlst – Balk (24km)
Omdat ik in IJlst woon, begint onze camino naar Santiago in dit kleine dorpje vlakbij Sneek. We hebben deze route eerder gelopen tijdens het Elfstedenpad en omdat we op bekend terrein zijn, voelt het niet helemaal alsof we nu echt aan de camino naar Santiago zijn begonnen. We lopen het dorp uit en volgen het spoor over het rechte fietspad naar Sneek. Hier zwaaien we nog wat vrienden uit, voordat we verder lopen richting Hommerts. Al snel zijn we in Jutrijp waar het bekende Santiago 2653km bordje staat. Nu voelt het wel echt een beetje alsof we op het beginpunt staan. Via Hommerts wandelen we verder naar Woudsend waar we even pauzeren met een kopje koffie. Daarna lopen we langs de weilanden de laatste kilometers naar Balk. Gelukkig staat hier een comfortabel bed voor ons klaar bij Mutti.
Dag 2: Balk – Lemmer (15km)
Na een ontbijtje met taart gaan we weer op pad. Het eerste stuk naar Sondel gaat vrij snel en we lopen in een lekker tempo door. Als we in Sondel op een gegeven moment linksaf slaan wordt de weg erg lang en saai. We lopen over een weg waar trekkers en auto’s ons passeren en de wind ons vol in het gezicht blaast. Ook het landschap is weinig inspirerend. Als we bij de dijk aankomen, hebben we gelukkig wat minder last van de wind. We lopen het trappetje naar beneden naar de Joodse begraafplaats waar we even beschut kunnen pauzeren en onze broodjes opsmikkelen. Daarna is het nog een paar kilometer lopen langs de weg en de dijk. Niet veel later komen we aan bij het bord van Lemmer. Het voelt alsof we er al zijn, maar het is toch nog best wel een stuk lopen naar Linda haar huis. Uiteindelijk komen we hier strompelend aan en worden we hartelijk ontvangen door Leo en Klaske. Ook hier staat weer een comfortabel bed voor ons klaar.
Dag 3: Lemmer – Emmeloord (21km)
Als we wakker worden en beneden komen, staat er een uitgebreid ontbijt ons op te wachten. Genieten! Niet veel later beginnen we aan de wandeling van vandaag. We lopen Lemmer uit en na een lang en recht stuk langs de weg komen we uiteindelijk in de bewoonde wereld in de vorm van het dorpje Rutten. Er is hier werkelijk niks te beleven, maar er staat wel een mooi bankje met mozaïek waar we even kunnen uitrusten. Daarna is het nog een paar kilometer lopen tot aan de boerderij van vriendin Ellen waar we hartelijk worden ontvangen met koffie en een brownie. Even later volgen we de lange eentonige weg naar Emmeloord. In tegenstelling tot wat het weerbericht ons vanochtend vertelde, regent het amper vandaag en zelfs de zon piept nog even achter de wolken vandaan. We zien zelfs een lijntje rode tulpen in de verte liggen. Mijn dag kan niet meer stuk. De weg van ongenade lopen we helemaal uit tot we bij een drukkere weg aankomen. Mijn oog spot een bushokje waar we uit de wind nog even kunnen rusten. Daarna is het nog maar een paar kilometer naar Sanne en Marc hun huis waar we vanavond slapen. Ook hier worden we ontzettend gastvrij ontvangen en na een warme douche en nog even kletsen duik ik moe en voldaan het logeerbed in.
Dag 4: Emmeloord – Kampen (27km)
De vierde wandel dag begint op het moment dat we Sanne en Marc uitzwaaien en naar het centrum van Emmeloord lopen. Door de regen. Het is grijs en grauw, maar we gaan er voor. In het centrum worden we opgewacht door Dik, een vriend van Linda van de kerk. Hij wandelt een stuk met ons mee op dit saaie stuk door de Polder. Op advies van Marc pakken we een iets leukere route over een schelpenpaadje. Bij de start van dit paadje worden we tegengehouden door een hek en rood wit lint. Eigenlijk moeten we eromheen, maar we besluiten toch het hek te negeren en lopen door. Niet veel later stuiten we op een kraan en moeten we via een smalle rand het water oversteken. Een beetje spannend. Gelukkig was dit het enige obstakel en kunnen we verder over het schelpenpaadje.
Omdat het regent lopen we kilometers achter elkaar door totdat we uiteindelijk in het kleine plaatsje Ens terechtkomen. Zeiknat strompelen we de eerste snackbar binnen die we tegenkomen waar we hartelijk worden ontvangen. Er wordt gelijk een pot koffie gezet en niet veel later zitten we aan de patat met mayo. Even bijkomen. Na een lange pauze doen we boodschappen bij de naastgelegen Spar en droppen we Dik bij de bushalte. Daarna lopen we richting Kampen naar de camping. Kilometers lang over dezelfde weg. De wind blaast ons half omver, maar we stappen door. Stap voor stap. De laatste kilometers zijn m’n voeten er helemaal klaar mee. Ik ben echt op. We hebben toch weer meer kilometers gemaakt dan we dachten. Kapot komen we uiteindelijk aan op de camping.
Dag 5: Emmeloord – Hattem (16km)
We pakken rustig onze spullen in en eten een paar krentenbollen voordat we weer op pad gaan. Onze eerste stop is de HEMA in het centrum van Kampen. Hier ploffen we neer voor een broodje, 2 koffies en een digitaal momentje. Vervolgens lopen we naar de Coop om de boodschappen voor vanavond te halen. Inmiddels regent het, maar we wandelen vrolijk door met de extra kilo’s op onze rug. De route is een tikje leuker dan de Flevopolder, maar nog steeds niet heel inspirerend. Als we langs het dorpje ’t Zande lopen wijst een bord ons naar een rustpunt het dorp in. Na een korte aarzeling slaan we af en niet veel later zitten we weer aan de koffie. Op het moment dat we de Jachthoeve binnenstappen, valt de regen met bakken uit de hemel. De vrouw des huizes kijkt ons verbaasd aan als we vertellen dat we onderweg zijn naar Spanje. Wel begrijpelijk. We wachten tot de regen gestopt is en lopen dan weer verder. Het is nog een paar kilometer tot aan de camping en net als alle andere dagen protesteren de voetjes hevig tijdens het laatste stuk. Na aankomst hebben we al snel de tent opgezet en onze spullen geïnstalleerd. Na een warme douche en een pasta pesto kruipen we voldaan de slaapzak in.
Dag 6: Hattem – Wijhe (25km)
Na een rustdag in Hattem zitten we vroeg in de ochtend bij Daddy op de koffie, die ons met zijn camperbusje opzoekt. Onze tassen gaan in de bus en met een klein rugzakje gaan we even later op pad. We lopen over de dijk en steken bij de eerste brug de IJssel over. We passeren de rand van Zwolle, maar slaan al gauw weer af om het pad langs de IJssel te volgen. Niet veel later zien we het eerste echte Camino bordje. Een gele pijl en schelp op een donkerblauwe achtergrond. We zijn nu echt op de Camino voor ons gevoel! De route vandaag is ook ineens een stuk interessanter. Wandelpaden, bos en mooie fietspaden wisselen elkaar af. Vooral het stuk langs de IJssel is prachtig. Echt genieten! Op de helft van de route stuitten we ineens op een prachtig rustpunt. Een klein huisje met een paar stoeltjes en tafeltjes in een ruime tuin. In het huisje staat een Senseo apparaat voor self service koffie. Even pauze!
Vervolgens lopen we door het kleine dorpje Windesheim richting onze eindbestemming. Als we eindelijk in het centrum van Wijhe aankomen, zijn onze hoofden zo rood als tomaten. Niet van de inspanning, maar gewoon keihard verbrand. We lopen naar het eetcafé waar we met Daddy hebben afgesproken. Als enige gasten zitten we binnen terwijl het terras buiten vol is. Na een biertje en een welverdiende maaltijd halen we onze spullen uit de bus en lopen we naar ons Vrienden op de Fiets adresje. We slapen vanavond bij Olga, haar dochter Sara en kat Katin. Op hun zolder staan 2 opgemaakte bedjes. Na een leuk gesprek en een warme douche kruipen we onder de wol.
Dag 7: Wijhe – Deventer (24km)
Na een uitgebreid ontbijt gaan we weer op pad. We lopen het centrum van Wijhe uit en komen via een rechte weg en een stukje door het land terecht in het dorpje Den Nul. Hier is niks te beleven en we zijn het dorp dan ook al snel weer uit. In het volgende dorp Olst halen we wat eten bij de supermarkt. Als we het dorp uitlopen komen we bij het pontje dat ons naar de overkant van de IJssel brengt. Vanaf hier lopen we verder over de dijk door het piepkleine dorpje Welsum. Op een bankje met uitzicht op de IJssel pakken we weer even een rustmomentje. Daarna lopen we in een stuk door naar Terwolde en vanaf hier wandelen we de laatste kilometers naar Deventer. Eenmaal aangekomen op de stadscamping in Deventer zetten we de tent op. We eten die avond nog een dikke prak macaroni met courgette en salami en daarna kruip ik voldaan mijn slaapzak in.
Dag 8: Deventer – Zutphen (21km)
Na een (rust)dag de toerist uithangen met Sandra, Richard en Evi in Deventer, gaan we weer op pad. Vriendin Sanne komt vandaag met ons meewandelen en haalt ons op van de camping. We gaan weer met het pontje naar de overkant en via het centrum lopen we Deventer uit. Helaas verdwijnen de Camino bordjes ineens en moeten we de rest van de dag onze app in de gaten houden voor de route. We wandelen voor het eerst in een wat bosrijker gebied. In het dorpje Gorssel duiken we een café in voor koffie en een uitgebreide lunch. Daarna is het niet meer zo ver lopen naar Zutphen. Als we in het centrum aankomen, schijnt de zon volop en we kunnen het dan ook niet laten om nog even de dag af te sluiten met een biertje op het terras. We brengen Sanne naar het station en gaan daarna naar ons Vrienden op de Fiets adresje voor vannacht. We hebben een kamer met 2 bedden en een badkamer voor onszelf. Wat een fijne plek!
Dag 9: Zutphen – Achter-Drempt (25km)
Vroeg in de ochtend staat Margreet voor de deur met een dienblad vol ontbijt en een pot koffie. Wat een luxe! Na het ontbijt gaan we weer op pad. Langs de IJssel lopen we Zutphen uit en al snel steken we via de brug de IJssel weer over. We lopen een mooie route door de Uiterwaarden van de IJssel. Helaas regent het. Gelukkig vinden we een rustpunt met een klein hokje waar we even kunnen schuilen en water kunnen koken voor een kopje Cup a Soup. Even opdrogen en bijkomen. Daarna lopen we verder langs Brummen en steken we de IJssel weer over met een pontje. Niet veel later belanden we in het super schattige dorpje Bronkhorst. Het lijkt wel alsof we 50 jaar terug de tijd ingaan hier. Super leuk! In het volgende dorp Steenderen halen we onze boodschappen en nemen we een korte pauze op het bankje in de supermarkt. Daarna is het nog maar een paar kilometer lopen op een rechttoe rechtaan weg naar de camping.
Als we hier aankomen ziet alles er nogal verlaten uit. Bij de receptie moet de aardige receptioniste ons teleurstellen. De camping is nog dicht en we kunnen hier dus niet kamperen. We moeten een nieuw plan bedenken en besluiten naar een boerencamping 3 kilometer verderop te lopen. We zetten hier onze tent op en niet veel later zitten we aan een bord vol rijst, tonijn en courgette. Smullen! Als het te koud wordt om buiten te zitten, duiken we onze slaapzak in.
Dag 10: Achter-Drempt – De Steeg (14km)
We pakken rustig onze spullen in en maken ons klaar voor de dag. Ondertussen lopen de kippen door het grasveld en komt de camping kat wat ontbijt stelen. We lopen de eerste kilometers via een wat saaie weg via Drempt naar Doesburg. Hier bewonderen we de grote kerk in het centrum en drinken we een kopje koffie bij een Spaans tentje. We halen boodschappen en met een paar kilo meer op onze rug lopen we via Ellecom naar De Steeg. De route vandaag is wat korter en niet heel boeiend. We lopen een groot gedeelte op of langs de weg. Alleen het laatste stuk van Ellecom naar De Steeg is wel mooi door een wat boomrijker gebied en langs een mooi landhuis. We zijn mooi op tijd op de camping en mogen voor een prikje onze tenten in het veld zetten.
Dag 11: De Steeg – Arnhem (18km)
Het is weer rustig opstarten vandaag. Wat later in de ochtend gaan we op pad. Al snel wandelen we in de bossen van de Veluwe. We klimmen en dalen en beetje en dat is een welkome uitdaging. Heerlijk om eindelijk wat meer in de natuur te lopen! We lopen door de prachtige Posbank en stoppen bij een paviljoen voor 2 bakjes koffie. We zijn omringd door dagjeswandelaars en fietsers in strakke broekjes. We wandelen weer verder door de Posbank. Op een gegeven moment horen we gedreun en kijken we achterom. Over het wandelpad dat we net naar beneden liepen denderen een zestal wilde paarden naar beneden. Wow! We lopen weer verder en rusten op een heuvel op een bankje met uitzicht over dit mooie natuurgebied. Niet veel later komen we weer bij een fijn terras en vinden we het wel tijd voor een biertje. We lopen daarna nog een stuk gedeeltelijk door het bos en langs een paar chique wijken totdat we in Arnhem aankomen. Via Facebook hebben we hier een slaapplek geregeld bij Annemiek. Zo leuk om te ervaren hoe open en gastvrij mensen kunnen zijn.
Dag 12: Arnhem – Elst (24km)
Omdat we zelf mogen weten wanneer we weer vertrekken doen we het ’s ochtends lekker rustig aan. Na een ontbijtje gaan we weer op pad. We lopen naar het centrum van Arnhem voor een kop koffie. Daarna lopen we via het Romeinenpad door de natuur in Meinerswijk naar Arnhem Zuid. We halen vriendin Joanne op bij het station en lopen via Park Lingezegen naar Elst waar we bij de plaatselijke pizzeria aanschuiven. Daarna nemen we weer afscheid van Joanne en lopen we de laatste kilometers naar de slaapplek die we via het platform Welcome to my Garden hebben geregeld. We slapen bij Jane in de tuin. Bij aankomst krijgen we meteen een dikke knuffel en een rondleiding. We zetten onze tent op in de tuin en na een korte, warme douche schuiven we bij haar aan voor thee. We praten in haar gezellige pipowagen. Omdat het best wel koud is, mogen we in het gastenverblijf slapen. Zo fijn! Lekker binnen slapen. We laten de tent staan en verplaatsen ons bed naar binnen.
Dag 13: Elst – Wijchen (25km)
Na een regenachtige rustdag bij Jane gaan we weer op pad. Op naar Nijmegen. Na een paar kilometer en een regenbui komen we door Lent waar we op de koffie gaan bij vriendinnen van Linda. Daarna lopen we door naar Nijmegen. In Nijmegen dumpen we onze kleren in een wasserette en daarna gaan we op zoek naar wat eten. Bij een gezellig café drinken we een biertje en genieten we van een heerlijke lunch. Daarna halen we onze was op en lopen door naar ons overnachtingsadres buiten Nijmegen.
Voor ons gevoel duurt het een eeuwigheid voordat we Nijmegen uit zijn. De route is ook niet echt boeiend. We zien eindelijk het bord einde Nijmegen en komen weer in de rust en natuur. Als we er bijna zijn, begint het echt snoeihard te regenen. Zeiknat komen we niet veel later aan bij Harry en Janny. We slapen in het super fijne gastenverblijf en hebben zelfs onze eigen wc en douche. En de warme douche is zo fijn na deze laatste kilometers door de kou en de regen.
Dag 14: Wijchen – Zeeland (22km)
We nemen afscheid van Harry en Janny na een uitgebreid ontbijt en bomvol nieuwe energie gaan we weer op pad. Al snel komen we een heel schattig Maria kapelletje tegen waar we even binnenkijken. Na een paar kilometer lopen, komen we aan in het dorpje Grave waar we de kerk bezoeken. Tegenover de kerk ligt een lunchcafé waar we neerstrijken voor een pauze met een koffie verkeerd. Daarna lopen we weer verder. We passeren het dorpje Escharen en daarna lopen we via rustige weggetjes en door wat meer natuurgebied richting Zeeland. We lopen over een bospad dat steeds omhoog en naar beneden gaat langs de hekken van een schietterrein. Als we eindelijk in Zeeland aankomen, strompelen we naar de supermarkt voor boodschappen. Daarna is het nog een klein stukje lopen naar de camping waar we de komende nachten in een houten Pod verblijven.
Dag 15: Zeeland – Heesch (16km)
Na een heerlijke rustdag in Zeeland vertrekken we laat in de ochtend richting Heesch. De route leidt ons meteen door het prachtige natuurgebied de Maashorst. Omdat het zoveel heeft geregend de afgelopen tijd staan sommige gedeeltes hier onder water. Zo ook het fietspad waar we overheen moeten als we de route willen volgen. We proberen eerst nog een alternatieve route te vinden, maar die is er eigenlijk niet. Dus schoenen en sokken uit en door het ijskoude water banjeren. Uiteindelijk komen we aan in het dorp Nistelrode waar we nog even schuilen in een bushokje omdat het heel hard regent. Het is nog maar een paar kilometer naar onze eindbestemming Heesch. De weg is lang en saai en het waait als een malle. Intens. We komen mooi op tijd aan bij Jackeline en Wout, ons adresje voor vannacht.
Dag 16: Heesch – Den Bosch (25km)
Na een uitgebreid ontbijt gaan we weer op pad. Het eerste stuk van de route gaat langs de weg tot we in het dorp Vinkel aankomen. Al snel zijn we het dorp ook alweer uit en de volgende vele kilometers lopen we langs het Grote Wetering kanaal tot we in de stad Den Bosch arriveren. We lopen een rondje door de indrukwekkende Sint Janskathedraal en rusten op een bankje in de kerk even uit.
Aan het eind van de middag arriveren we bij Aad en Heleen. Super lieve en gastvrije mensen met veel fiets en reiservaring. Aad heeft erwtensoep gemaakt en niet veel later zitten we gezellig aan tafel te eten. De erwtensoep smaakt voortreffelijk en we krijgen zelfs pannenkoeken als toetje. Wat een feest! We praten nog lang na en daarna gaan we douchen en naar bed.
Dag 17: Den Bosch – Oirschot (35km)
Vandaag wordt een pittige dag. Na een uitgebreid ontbijt nemen we afscheid van Aad en Heleen en gaan we op pad. Al snel zijn we de stad uit en wandelen we weer in de rust en natuur. In het nabijgelegen Vught wijken we even van de route af en gaan we koffie drinken. Op een bankje aan de weg pauzeren we even. Daarna lopen we langs verschillende vennen door het prachtige natuurgebied Kampina. Tot nu toe de mooiste route van onze tocht. Helaas moeten we wel een stukje omlopen omdat een pad onder water ligt. Bij het piepkleine dorpje Spoordonk verlaten we de route richting Oirschot. In een restaurant net voorbij het dorp bestellen we een welverdiend biertje en een portie nacho’s. Daarna is het nog een paar kilometer lopen naar onze slaapplek. Via Couchsurfing zijn we in contact gekomen met Anjo die met zijn gezin in Oirschot woont. Hij, zijn vrouw Sandra en hun 2 kinderen Kyra en Sil heten ons even later welkom in hun huis. We mogen op zolder slapen en na een warme douche zet Anjo een schaal lasagne voor onze neus. Zo lief! Met tintelende voeten kruip ik die avond het bed in met de haai knuffel van Kyra.
Dag 18: Oirschot – Vessem (23km)
De wekker gaat weer op tijd. Kyra komt nog even boven om ons gedag te zeggen en als we beneden komen, vraagt Anjo of we koffie willen en een paar boterhammen. Daar zeggen we geen nee tegen. We kletsen nog een tijdje, maar een uur later is het voor ons toch echt tijd om weer verder te gaan wandelen. We gaan terug naar Spoordonk waar we de route weer oppakken. Die leidt ons eerst naar een bijzonder kerkje in het bos. Na een paar kilometer over een rechte weg komen we aan in Middelbeers. Bij een koffietentje in het dorp stoppen we even om op te warmen.
Daarna brengt de route ons weer door een stukje natuurgebied langs een grote ven. Omdat een gedeelte van het pad onder water staat pakken we een alternatieve route. Na een paar kilometer over een saaie weg komen we eindelijk aan in pleisterplaats Vessem. We bellen aan bij de pelgrimsherberg waar gelukkig nog twee slaapplekken beschikbaar zijn. We worden ontvangen door vrijwilligster Jolanda, krijgen een kopje koffie en mogen ons inschrijven. We krijgen een rondleiding en elk een eigen kamer. Wat een luxe!
Van Friesland naar Santiago de Compostella
Samen met vriendin Linda loop ik van Friesland naar Santiago de Compostella. Ben je benieuwd hoe ik deze lange pelgrimstocht heb ervaren? In onderstaande reisblogs neem ik je op volgorde mee langs de verschillende routes die we hebben gelopen.
